Saturday, July 22, 2017

#OurLakeOhrid Photo & Story Contest

We are pleased to announce the launch of second social media competition #OurLakeOhrid on Instagram and Facebook.  We want to feature all seasons in a special Lake Ohrid region photo album. You are all invited to be part of promoting this extraordinary heritage of lake Ohrid Region.

How to participate:

Share a special moment/person/quote/story/photograph from the Lake Ohrid region (Albanian and Macedonian sides) on Instagram or the Lake Ohrid Heritage Facebook page using the hashtag #OurLakeOhrid, along with a brief description. It could be a person, place, scenery, object or a cultural practice or tradition – it's up to you! 

Please note

The contest will run for two months from 25 July -25 September 2017. 

What I Win 

Top 50 submissions will be part of Lake Ohrid region Photo Album to be published as part of the EU/UNESCO project for the Lake Ohrid region in printed and electronic version, along with the author’s name and the story behind the photo. Each of 50 winning photographs will be given a copy of Lake Ohrid Album. Photos will also be showcased in electronic album that will be available on project’s page of the UNESCO World Heritage Centre website.

What we are looking for:

What will be taken into consideration by the jury is: 

- Creativity: we are looking forward to reading imaginative and passionate stories!

- Content: we wish to know why you care about the Lake Ohrid region.

- Composition: the aesthetics and composition of the photograph

- High quality for printing

Terms and Conditions

The following Terms and Conditions apply to the “OurLakeOhrid” photo contest, organized by the Lake Ohrid region project team composed of staff from UNESCO, the Advisory Bodies ICOMOS, ICCROM and IUCN as well as other relevant partners (project team). By participating in the contest, the candidates accept the full terms and conditions contained herein.

PresentationThis contest involves the submission of photographs that illustrate the significance of the cultural and natural heritage of the Lake Ohrid region, accompanied by a short description of around 50-100 words explaining why this experience is important for the photographer and what his or her relationship with the Lake Ohrid region heritage.

The description may be submitted in English, Albanian and Macedonian. The contest is free of charge.

Participation rules1. Any individual from any country can take part. Members of UNESCO staff (either permanent or temporary) as well as the Advisory Bodies to the World Heritage Committee ICOMOS, ICCROM and IUCN are not eligible to participate.

2. The Entries are intended to present and promote the principles of universality of cultural and natural heritage. This can include sites, monuments, objects, artefacts, and cultural practices such as music, dance and other traditions for the Lake Ohrid region.

3. There are no limits on the number of Entries that each Entrant can submit. The photo can be prepared using a mobile phone or camera or any other device. Any expenses incurred during submission are to be borne by the Participant.

4. There is no registration. Entry is determined by the posting of the photo with accompanying story to either Facebook or Instagram and tagging it with the #OurLakeOhrid hashtag. To be eligible, entries MUST be set as ‘Public’ so that they are visible to the project team.

5. Entries must be submitted to Facebook or Instagram before 25 September 2017 at 18:00 Paris time (GMT + 2). Entries published after the established deadline shall not be considered. The project team shall not bear any responsibility for late or lost Entries due to network failure or any other reason.

6. Photos must be taken and the accompanying text written by the Entrant him or herself. Photos must have been taken in the last five years, i.e. after 25 July 2012 in the Lake Ohrid region. Photos can be colour-corrected or have filters applied, but should not be digitally manipulated in terms of content and context.

7. The project team reserves the right to exclude Entries that have obscene, violent, sexually explicit, sexist or racist content, or which violate any fundamental rights. The Entries must also not invade the rights of privacy of any person, living or deceased.

8. By submitting their Entries via Instagram and Facebook and using the #OurLakeOhrid hashtag, the Entrants accept that these Entries may be used by the project team as part of its communication tools including in the Lake Ohrid region photo album prepared as part of the EU/UNESCO project for the Lake Ohrid region. By participating, the Entrants declare their agreement that the project team may use the material in line with the UNESCO Open Access policy (

9. Entrants must possess the exclusive rights to Entries and are responsible for having obtained any necessary permission from the subjects shown on the Entries, in accordance with applicable law. The project team will not be responsible for any claims or complaints against infringement of rights or damages from third parties relating to the Entries, and the Entrant agrees to indemnify and hold project team harmless in such cases.

10. After 20 October 2017, the top fifty (50) Entries will be contacted via the social media profile used to submit the Entry and asked to provide the following information:
name of the photographer (Entrant);
location of the photo;
date of the photo;
title; and
full name of the person/people appearing on the photo, if applicable. 

11. Shortlisted Entrants will also be asked to sign a Creative Commons license that allows others to use and distribute the photos and texts. The Entrants will retain the right to use their images for whatever purpose they wish, and be attributed for any usage by project team or any another party. Users not agreeing to this license, or failing to respond within one week to project team’s message, will be excluded from the contest. For more information about the license, visit:

10. The project team will select the winning Entries on the basis of the following main criteria: (i) creativity, (ii) content (i.e. effectiveness of the entry as a tool to promote the values of the Lake Ohrid region) (iii) composition (i.e. technical and artistic quality of). The photo and text will be treated as equally important – a strong photo without accompanying text will not be considered.

11. Top 50 entries will receive a free copy of the Lake Ohrid region photo album. There will be no cash alternatives. Top 50 entries will be compiled into a # OurLakeOhrid photo gallery, which the project team reserves the right to use in a manner it deems suitable. 

12. The project team’s decision will be final. Any attempt by an Entrant to influence the result or subvert the contest will lead to immediate disqualification.

13. Participation in this contest implies accepting all of the present Terms and Conditions without exception. The project team reserves the right to rule on any issue(s) not covered by these Terms and Conditions. In the event that an Entrant should disagree with any decision made by project team, that Entrant will have the right to withdraw his or her Entry.

14. The project team will inform the winners of the results of the challenge. If a winner is unable to be contacted after reasonable attempts have been made to do so, project team reserves the right to select the next best Entry.

15. The project team reserves the right to modify or cancel the contest or any of the arrangements, schedules, plans or other items directly or indirectly related to the contest, at any time and for any reason.

16. Winners will be entirely responsible for any taxes or charges related to the receipt of any prize.

For any further information, email

Monday, July 17, 2017

Marta Pejoska, the story of the silver filigree artists from Ohrid

Marta is a young architect who lives in Ohrid. She has dedicated herself to a beautiful tradition, turning silver filigree into contemporary modern jewellery. Following architectural studies she established her conceptual studio for contemporary jewellery design in 2011, opening the first private art atelier and gallery for contemporary jewellery and filigree in her home town in 2014, in her name, Marta Pejoska,. Her designs are unique. In continuing an old tradition she is creating beautiful objects. The newsletter interviewed her to find out more about her work.

Marta, how did you start your silver filigree business?
My silver filigree business began informally almost twelve years ago when I learned the craft. At that time I was studying architecture, and in the summer I worked in my father's atelier (he was a self-taught painter and also an architect by education) and whenever I had the time, I designed and made small jewellery. As time passed the filigree jewellery became my passion and this passion has grown. When I graduated I knew what I wanted to do, so, in 2011, I established my studio and my jewellery brand under my name. This was followed, in 2014, with the opening of the first private art atelier with a gallery for contemporary jewellery and filigree in Ohrid, and in Macedonia.

From whom did you inherit this profession?
The technique for making filigree jewellery was traditionally passed from father to son. You couldn't learn if you weren't part of the family of a filigree master. Today, it's no longer like that. I learned the basics of the filigree technique back in 2005. I took part in the project Revitalizing of the old traditional crafts, held in the Old Bazaar in Skopje. The project was important, because at that time, the traditional crafts were in danger of dying out. There was no interest in them and there were just a few people doing such work. Filigree is part of the intangible Macedonian cultural heritage, and should be kept alive.

How old is this tradition in Ohrid?
According to the last filigree master of Ohrid, his family had a tradition on paper going back 200 years (and other records for 400 years).

Are you following the old tradition, or mixing it with new and modern ideas?
I cherish traditional filigree and I do it with great honour. But I also have the urge to make new filigree, using the traditional filigree technique with silver as the basic material. The main idea of my studio is creating wearable art jewellery that emerges from the mix between the old traditional filigree technique—its conservative principles—and the mind of the young artist, the freedom of thinking.

Who are your clients?
I have regular clients, domestic and foreign. My work speaks for itself I suppose, and I’m getting new clients every day! A lot of people find me online and choose to contact me among others, because as some have said, I give the traditional filigree jewellery a modern twist, and I do it well, I hope. Basically, all of my clients are people who have recognised the value of filigree and handcrafted jewellery. Among them are people who are seeing a unique piece of jewellery not just as jewellery but as art, as sculpture, an object with a story behind it. I have this way of working; whenever I have a commissioned order and I have to custom design a piece, I intend to meet the client, talk a while, have coffee at least and get to know them. Thus, I can create a piece of jewellery that meets precisely their preferences.

Are there other people doing the same art work as you?
In my home town of Ohrid, at the moment there are only a couple of registered artists doing filigree work. In Macedonia, there are also a few other established jewellery designers who are trying to create and sustain the scene of jewellery design with our independent jewellery work. Some of us have the filigree technique as our main work to earn a living.


Marta Pejoska, historia e një artiste filigrani nga Ohri

Marta, një arkitekte e re nga Ohri, i është përkushtuar traditës së bukur të punimit me filigran duke krijuar bizhuteri moderne. Pasi ndoqi studimet për arkitekturë ajo krijoi studion e saj për bizhuteritë moderne në vitin 2011, vit ku hapi atelien e saj private dhe një galeri me bizhuteri dhe filigran në qytetin e saj në vitin 2014, me emrin e saj, Marta Pejoska. Punimet e saj janë unike, në vazhdim të traditës së vjetër, duke krijuar objekte fantastike. Ne i morëm një intervistë për të mësuar më shumë për punën dhe pasionin e saj.

Marta, si e filluat biznesin e punimit me filigran? 
Biznesi im i punimit me filigran ka nisur që kur unë mësova zanatin. Në atë kohë unë studioja për arkitekturë dhe gjatë verës punoja në atelienë e babait tim (ai ishte një piktor autodidakt dhe kishte studiuar për arkitekturë) dhe sa herë kisha kohë të lirë unë dizenjoja dhe krijoja bizhuteri të vogla. Teksa koha kalonte bizhuteritë me filigran u bënë pasioni im, pasion i cili vazhdoi të rritej. Kur u diplomova e dija se çfarë doja të bëhesha, kështu në vitin 2011, unë krijova studion time dhe bizhuteritë e mija me emrin tim. Më pas në 2014, hapa atelienë e parë private me një galeri me bizhuteri modern të punuar me filigran, në Ohër, Maqedoni.

Nga e keni trashëguar këtë zanat?
Teknika e punimit me filigran ka qenë traditë e kaluar brez pas brezi. Ti s’mund të mësosh nëse nuk je pjesë e familjes së një mjeshtri të filigranit. Sot, nuk është më kështu. Kam mësuar bazat e punimit të filigranit në 2005. Kam marrë pjesë në projektin “Rivitalizimi i zanatit të vjetër”, i mbajtur në Pazarin e Vjetër në Shkup. Projekti ishte i rëndësishëm, sepse në atë kohë zanati ishte në zhdukje. Nuk kishte shumë interes dhe ishin shumë pak njerëz që punonin në këtë zanat. Filigrani është pjesë e trashëgimisë direkte kulturore Maqedonase dhe duhet mbajtur gjallë.

Sa e vjetër është kjo traditë në Ohër? 
Sipas mjeshtrit më të vjetër të filigranit në Ohër, familja e tij e ka pas traditë e cila është e dokumentuar dhe daton që para 200 vitesh (ndërsa në dokumente të tjera daton që para 400 vitesh).

Ju vazhdoni traditën e vjetër, apo e përzieni me ide të reja? 
Unë e vlerësoj filigranin tradicional dhe e bëj me kënaqësi të madhe, por unë kam kërkësa për të bërë punime duke përdorur teknikën tradicionale të filigranit me argjend si material bazë. Ideja e krijimit të studios ishte që të krijoja bizhuteri që krijohen nga përzierja e traditës së vjetër të filigranit me teknikat e tij konservative dhe duke futur elemente të reja moderne, sipas konceptit të një artisti të ri.

Cilët janë klientët tuaj?
Kam klientë të rregulltë, vendas dhe të huaj. Puna ime flet vetë dhe ka tërhequr klientë të rinj çdo ditë. Shumë njerëz më gjejnë online dhe nga aty më kontakojnë mua mes të tjerëve, sepse siç e thashë, unë i jap filigranit tradicional një përzierje moderne dhe mendoj se e bëj mirë këtë gjë. Në fakt, klientët e mi janë njerëz që i njohin vlerat e filigranit dhe bizhuterive të punuara me dorë. Mes tyre janë njerëz që i shohin bizhuteritë si art unik, jo vetëm si bizhuteri, por si skulpturë, një objekt me një histori nga pas. Unë punoj në këtë mënyrë: sa herë që marr një porosi nga një klient dhe që kërkon një dizajn të personalizuar, unë përpiqem ta takoj klientin, të bisedoj, të pi një kafe dhe ta njoh. Në këtë mënyrë, mund të krijoj një bizhuteri që u përshtatet preferancave të secilit.

A ka njerëz të tjerë që bëjnë të njëjtën punë si ju? 
Në qytetin tim, në Ohër, për momentin janë vetëm disa artistë të regjistuar që punojnë me filigran. Në Maqedoni, ka disa që kanë dizajner bizhuterish që po mundohen të krijojnë dhe të vazhdojnë traditën e krijimit të bizhuterive duke punuar në mënyrë të pavarur. Disa nga ne, teknikën e filigranit e kanë si punë kryesore për të fituar para.

Tuesday, July 11, 2017

Lake Ohrid region World Heritage nomination file in progress

The State Party of Albania is progressing with the nomination file to for the extension of the World Heritage property the Natural and Cultural Heritage of the Ohrid region to the Albanian side of Lake Ohrid, which comprises one third of the lake.
Lake Ohrid, Photo: Ardian Fezollari
Albania’s Ministries of Environment and Culture confirmed that the EU-funded project Towards strengthened governance of the shared trans-boundary natural and cultural heritage of the Lake Ohrid region is now entering the final phase with the preparation of the nomination file. “We have worked very hard, and think that now the voluminous file is almost ready.” says the head of the Albanian expert team working on the file, Dr Spase Shumka, a hydrobiologist and professor at the Agriculture University, Tirana. It is hoped that the nomination file will be ready for submission to UNESCO by the Albanian authorities early next year.

The nomination extension file (also known as a major boundary modification) currently has over 100 pages and includes sections on the identification and description of the site, and most importantly, the justification for its inclusion on the World Heritage List. There are many interesting facts about the Lake Ohrid region that were not well-known before, even by locals. For example, the Lake Ohrid region has 18 natural monuments proclaimed as IUCN Category III protected areas by government decision no. 676, dated 20 December 2002. Among these monuments there are ten geological monuments, three hydrological monuments and five biological monuments.

When asked what the most difficult part was in preparing the nomination file, Dr Shumka noted that it took much effort to undertake a comparative analysis of Lake Ohrid with other ancient lakes in Europe and elsewhere in the world that are also listed on the World Heritage list, analysing the significant attributes of Lake Ohrid, why it is unique, and why it should be inscribed on the UNESCO World Heritage List. The difficulties, says Dr Shumka, lie in the fact that in Albania there are very few written studies or historical facts verifying ancient settlements in the area, because during the time of communism no extensive scientific study of the area was undertaken.

Spase Shumka 
The nomination document also examines the rapid changes and developments after 1990 and the increasing human population in the lake catchment areas (almost tripling), the eutrophication of the water, and the continuing use of water for agriculture as factors that are currently adversely affecting the ecosystems. It was only in November 1999 that the Albanian side of Lake Ohrid was proclaimed as a Protected Area, which covers both water and terrestrial ecosystems (Pogradec Terrestrial–Aquatic Territory Protected Landscape Area, with a surface area of 27,323 ha)..

Dr Shumka states that, unsurprisingly, the natural attributes of the Albanian side of Lake Ohrid are the same as on the Macedonian side. The nomination file also highlights that the Lake Ohrid and Prespa region represents a unique ecological and bio-geographical phenomenon in Europe. Along with a large number of endemic, rare and relict species of high significance, their different ecological characteristics, distribution and origin have contributed to the region‘s uniqueness.

Arta Dollani
Meanwhile, Arta Dollani, Director of Institute of Cultural Monuments of the Republic of Albania, advises on the cultural heritage of Lake Ohrid, highlighting that this is equally as important as the natural part: “The lakeside, the cultural attributes and landscape of Lin Peninsula and Lin village, as well as the scenic area of Lin and Drilon, the north part of Lin, and the pile dwellings (former stilt houses/palafittes) are all to be included in the nomination file. This region has cultural attributes and outstanding values similar to those of the Macedonian parts, which already have gained the World Heritage status. The proposed region has a special morphology and position. 
Surrounding fields, views from Galicica and Mali i Thate, archaeological ruins of the Palaeo-Christian church and palafitte along the lakeside in Lin village and its mosaic with its visual integrity and well-preserved traditional architecture, all encompass outstanding values of heritage. The buffer zone includes a region settled since pre-historic times, with traces from the Via Egnatia. The Lin Peninsula and its architecture, Palaeo-Christian church is one of the best examples of its kind in Albania, as well as traces of palafitte as a cultural landscape, and aspects of cultural heritage and traditional crafts. Having guidelines and the recommendations of experts from ICOMOS, IUCN & ICCROM to ensure the protection and integrity of the unique values of cultural heritage in the possible area for World Heritage nomination, the working group from the Ministry of Culture, Institute of Monuments and Regional Directorate of Korca have substantially contributed in the preparation of the Draft Annex – the World Heritage Supplement to the Management Plan of the Protected Landscape of Pogradec Region (2017–2027), a document that accompanies the nomination file. The technical group of the Ministry of Culture and Institute of Monuments undertook an evaluation of the cultural heritage material and spiritual aspects of the Albanian part of Lake Ohrid”- she says.
After the last revision, the nomination file will be sent to the Ministry of Foreign Affairs. It is this ministry that will hand the file to the UNESCO World Heritage Centre for the usual evaluation process by the IUCN and ICOMOS and eventually for discussion by the World Heritage Committee. Dr Shumka says that, hopefully in 2020, the Albanian part of Lake Ohrid will be inscribed as a World Heritage property.


Dosja për nominimin e Liqenit të Ohrit si pasuri botërore në progres

Shqipëria po përparon në përgatitjen e dosjes për zgjerimin e pasurisë së trashëgimisë botërore natyrore dhe kulturore të rajonit të Liqenit të Ohrit, me pjesën shqiptare të Liqenit, e cila përbën një të tretën. Ministritë shqiptare të Mjesidit dhe Kulturës konfirmuan se projekti i financuar nga BE: “Drejt një qeverisjeje të përbashkët të trashëgimisë natyrore dhe kulturore ndërkufitare të rajonit të Liqenit të Ohrit”, po hyn tashmë në fazën finale me përgatitjen e dosjes së nominimit. “Ne kemi punuar shumë, dhe mendoj se tashmë dosja voluminoze është gati, thotë kreu i grupit të ekspertëve që po punojnë më diosjen z Spase Shumka, një hidrobiolog dhe professor në Universitetin Bujqësor Tiranë. Shpresohet që dosja të jetë gati për t’u dorëzuar në UNESCO nga autoritetet shqiptare në fillim të vitit që vjen.
Dosja për zgjerimin e këtij nominimi, (gjithashtu njihet si një modifikim i madh i kufirit të kësaj pasurie) tashmë ka 100 faqe dhe përfshin seksione që kanë të bëjnë me identifikimin dhe përshkrimin e kësaj pasurie, por më e rëndësishmja është justifikimi i përfshirjes së kësaj pjese të Liqenit në Listën e Trashëgimisë Botërore. Ka shumë fakte interesante për rajonin e Liqenit të Ohrit, që nuk kanë qenë të njohura më parë, edhe nga banorët lokalë. Për shembull, Rajoni i Liqenit të Ohrit, ka 18 monumente natyrore të shpallura si zona të mbrojtura, kategoria III sipas IUCN, në bazë të një vendimi qeverie nr 676 datë 20 dhjetor 2002. Mes këtyre monumenteve, janë dhjetë monumente gjeologjike, tre hidrologjike dhe pesë monumente biologjike.
Kur u pyet, se cila ishte pjesa më e vështirë në përgatitjen e kësaj dosjes, Dr Shumka theksoi se është dashur shumë përpjekje në analizën krahasuese të Liqenit të Ohrit me liqene të tjerë antikë në Europë dhe kudo në botë, që janë të listuar në Trashëgiminë botërore; është dashur të analizohen cilësitë e rëndësishme të Liqenit, përse ai është unik, dhe përse duhet të hyjë në listën e UNESCO. Vështirësia thotë Dr Shumka qendron gjithashtu në faktin se në Shqipëri ka pak studime të shkruara apo fakte historike që verifikojnë vendbanimet antike në zonë, sepse gjatë kohës së komunizmit, nuk ka patur studime shteruese shkencore për këtë zonë.
Dokumenti i nominimit gjithashtu ekzaminon ndryshimet dhe zhvillimet e shpejta pas viteve 1990 dhe rritjen e popullsisë në zonën rreth liqenit, ndotjen e ujit, dhe përdorimi i ujit për bujqësi si faktorë që aktualisht kanë prekur ekosistemet. Ishte nëntori i vitit 1999 kur pjesa shqiptare e Liqenit të Ohrit, u shpall zonë e mbrojtur, që përfshin ekosistemet e ujit dhe të tokës, gjithsej një sipërfaqe 27 323 ha.
Doktor Shumka deklaron se fatmirësisht atributet natyrore të pjesës shqiptare të Liqenit të Ohrit, janë njësoj si në pjesën maqedonase. Dosja e nominimit gjithashtu thekson se rajonet e Liqenit të Ohrit dhe Prespës përfaqësojnë një fenomen unik ekonologjik dhe biogjeografik në Europë. Bashkë më një numër të madh speciesh endemike, të rralla dhe relikte me rëndësi të lartë, karakteristikat e tyre ekologjike, shpërndarja dhe origjina kanë kontribuar në unicitetin e rajonit.
Ndërkohë Arta Dollani, Drejtore e Institutit të Monumenteve kulturore të Republikës së Shqipërisë flet mbi trashëgiminë kulturore të Liqenit të Ohrit duke theksuar se është po aq e rëndësishme sa trashëgimia natyrore. Në kufirin e zonës së propozuar për statusin pasuri botërore përfshihet: “Vija e Bregut të Liqenit, veçoritë kulturore të peisazhit të gadishullit të Linit dhe fshati Lin, zonat kritike për integritetin skenik të Liqenit (driloni, pjesa e bregut në veri të Linit), zonat ku janë identifikuar vendbanimet palafite”. Ky rajon i propozuar përfshin karakteristika dhe atribute të rëndësishme kulturore që pasqyrojnë ato të pjesës maqedonase që ka statusin pasuri botërore, thotë Dollani. Ajo shton se rajoni i propozuar ka një pozicion dhe morfologji të veçantë. Fushat përreth, fushëpamjet e hapura drejt malit Galicica, malit Mali i Thate, Rrafshit të Strugës dhe Ohrit, rrënojat arkeologjike të bazilikës paleokristiane dhe të vendbanimeve palafite përgjatë bregut të liqenit dhe fshati i Linit me me integritetin vizual të ruajtur ende dhe arkitekturën tradicionale, janë burime të trashëgimisë dhe vlera të qënësishme.
Kufiri i (propozuar) i këtij rajoni përfshin tipare që përcjellin vlerën e jashtëzakonshme universale të pronës në territorin maqedonas që ka status pasuri botërore.
Brenda këtij kufiri përfshihet një rajon i banuar që në periudhat prehistorike, udhëkalim i Via Egnatia, gadishullin e Linit me shëmbujt e arkitekturës së trashëguar, rënojat e kishës paleo kristiane dhe mozaikët e saj, një nga shembujt më përfaqësues të artit të punimit të mozaikut të periudhës paleokristine në Shqipëri, gjurmë te vendbanimeve palafite të identifikuara dhe peisazhi kulturor, aspekte dhe vlera të trashëgimisë shpirtërore dhe artizanatit lokal.
Në kuadër të projektit “Drejt një qeverisjeje të përbashkët të trashëgimisë natyrore dhe kulturore ndërkufitare të rajonit të Liqenit të Ohrit” është përgatitur dhe finalizuar “Dokumenti Strategjik i cili identifikon Mundësitë e Zhvillimit të Qendrueshëm në pjesën shqiptare të rajonit të Liqenit të Ohrit”. Ky dokument është përgatitur nga trupat këshillimore ICOMOS dhe IUCN në përgatitjen e të cilit kanë kontribuar institucionet shqiptare të përfshira në këtë projekt. Janë proces pergatitje: Drafti i dosjes së nominimit të rajonit shqiptar të Liqenit të Ohrit për statusin pasuri botërore e UNESCO-s si zgjerim i pasurisë së trashëgimisë botërore “Natural and Cultural Heritage of the Ohrid region”. “Manuali për mirëmbajtjen dhe rehabilitimin e trashëgimisë arkitektonike të pjesës shqiptare të Liqenit të Ohrit”.
Pas rishikimit të fundit, dosja e nominimit do të dërgohet në Ministrinë e Jashtme. I takon kësaj Ministrie që të dorëzojë dosjen në Qendrën e Trashëgimisë botërore të Unescos për procesin e vlerësimit të zakonshëm nga IUCN dhe ICOMOS, ku gjithashtu do bëhet dhe diskutimi i komitetit të Trashëgimisë Botërore. Doktor Shumka thotë se shpreson që në 2020 pjesa shqiptare e Liqenit të Ohrit të hyjë në UNESCO si pasuri e trashëgimisë botërore.

Monday, July 3, 2017

Llazi Icka, portreti i mjeshtrit të gdhendjes së drurit

Llazi Icka, është 80-vjeç edhe vazhdon të punojë me të njëjtin pasion që kishte kur ishte i ri dhe të krijojë objekte të mrekullueshme të gdhendura në dru. Menjëherë sapo futesh në punishten e tij të bën përshtypje qetësia dhe buzëqeshja në fytyrën e tij, dhe të krijon idenë e atij njeriu që ka jetuar aq shumë sa të të tregojë gjithçka për jetën. Ai ka një dashuri të madhe për të gjitha krijimet në studion e tij, që ndodhet diku në një nga rrugët e vjetra të Pogradecit.  Nëse do të shkoni në studion e tij, do të shihni se është vështirë të gjesh një sipërfaqe në mur ku nuk ka objekte të varuara të punuara nga ai, madje edhe fasada e shtëpisë së tij 3-katëshe është e mbuluar me gdhendje druri. Nëse i shihni me kujdes të gjitha punimet e tij do të bieni në dashuri dhe është e vështirë të zgjedhësh kë të blesh. Kjo sepse në punimet e tij duket pasioni dhe dashuria që ai ka derdhur në to. 
Ai punon çdo ditë në punishten e tij, duke kaluar orë të tëra pa e vënë re kohën që kalon, i përkushtuar për t’i dhënë perfeksion çdo detaji të krijimit të tij. Me humor thotë: “Nëse do të bësh art, nuk duhet të nxitohesh. Kur e pyesin se cilin nga krijimet e tij pëlqen më shumë, ai përgjigjet se i do të gjitha dhe nuk mund të zgjedhë. Llazi e ka trashëguar artin e gdhendjes së drurit nga gjyshi i tij, Mihali dhe baba i tij, Spiro. Për të atin, Llazi rrëfen një histori interesante: “Sa herë që babai im gdhendte dru, ai i fliste drurit, sikur t’i kërkonte falje që do ta transformonte, ose sikur e pyeste se çfarë forme donte t’i jepte. Për mua ishte e mrekullueshme ta shihja teksa i fliste drurit para se ta gdhendte dhe këtë gjë ai e bëri për 40 vjet”, kujton Llazi. Kur ishte i vogël, ai qëndronte pas babait dhe e vështronte në heshtje teksa punonte. Më pas ai filloi të vizatonte objekte të ndryshme dhe t’i gdhendte ato dhe u bë më pas mjeshtri i artit të gdhendjes së drurit. Kur e pyesin se sa kohë i duhet të përfundojë një objekt, ai tregon se në varësi të objektit mund t’i duhen disa javë. Ai i njeh aq mirë të gjitha llojet e drurit, saqë e dallon cilësinë e drurit me një të prekur, po ashtu di dhe vendin se ku mund ta gjejë llojin cilësor të drurit. Ndonjëherë ai u kërkon fermerëve të fshatit Bishnicë dhe Gora që t’i sjellin copa druri, ndërsa në raste të tjera ai i gjen vetë, duke bërë shëtitje rreth liqenit dhe kthehet në punishten e tij për t’i kthyer ato në vepra arti. Në studion e tij gjenden më shumë se 500 objekte, disa janë ornamente, disa janë për përdorim praktik si: karrige, tavolina, shkallë etj. 
Mjeshtëria e tij nuk njihet vetëm në Pogradec por në të gjithë vendin. 
Disa nga veprat e tij kanë qenë në ekspozitë dhe shumë artikuj në media i janë dedikuar atij. Tanimë, sfida mbetet që këtë traditë ta kalojë në duar të sigurta. Djali i tij është profesor, por në kohën e lirë ai qëndron në studion e babait të tij dhe punon duke gdhendur dru. Llazi tregon me krenari që edhe djali dhe vajza e tij dinë të gdhendin dru. Djali ka të njëjtin pasion si i ati, por s’mund t’i kushtojë të njëjtën kohë si ai. Por, ai ka premtuar se do ta mbajë gjallë këtë traditë. Kjo është ajo ç’ka quhet ‘Trashëgimi Botërore’, të pasosh vlerat te brezat pasardhës duke ruajtur ato vlera në vitet që do të vijnë. Në sytë dhe në buzëqeshjen e këtij njeriu, mund të shohësh qartë kënaqësinë e misionit të tij të përmbushur.

Ky artikull u publikua në Gazetën 5 "Mbrojtja e Liqenit të Ohrit"


Llazi Icka, portrait of the man who spent a life in wood carving 

Llazi Icka is in his 80s but is still working with the same passion he did as a young boy, carving wood and creating wonderful objects. Once you meet him in his studio, you are hit by his tranquil face and the smile of a man who has lived enough to teach you much about life. He is in love with everything around his shop, which is situated among the old streets of Pogradec. If you visit the studio of Llazi Icka—the well-known master of woodcraft in Pogradec—you will notice that it is hard to find a piece of wall without an object hanging from it; all the walls are covered, and even the back façade of his three-floor house is carved in wood.

Stay a while and focus your eyes on each of his works and you will fall in love with all of them, not knowing which to buy. This is because he has made each of these objects with passion and love. He works here every day, without noticing the time pass by, paying attention to every detail of his work. He observes: “If you want to make art, don’t rush, you can’t do art rushing.” If you ask him to choose his favourite work he says that he loves them all. Llazi inherited this craft from his grandfather Mihali and his father, Spiro, both of whom loved this profession. He recalls a story: “Every time my father started to work on a piece of wood, he talked to it for a while, as if he wanted to apologise for transforming it, or to ask what form it would like to take. It was something amazing to see him talking to the wood before carving it. And he did so for more than 40 years.”

When he was a little boy, Llazi followed his father’s work attentively and, without saying anything, started to draw different objects and then design them. He then became the man to inherit this tradition to its fullest. If you ask him how many days he needs to complete an artwork in wood, he says that sometimes it takes him weeks. Because of his knowledge of the different types of wood, he can judge the quality just by touch, and he knows where to find it. Sometimes, he asks farmers in the villages of Bishnica and Gora to bring pieces of wood that he needs, while on other occasions he finds the pieces himself while walking around the lake, turning them into beautiful objects.

In his studio there are more than 500 wooden objects, some are ornaments, while others have a practical use—chairs, tables, stairs. His work is known not only in Pogradec, but throughout the country. Some of his artwork has been exhibited, and many articles have been written about him. Now, the challenge is to pass this tradition into good hands. His son is a professor but during his spare time he chooses to stay in his father’s studio, working and carving wood. As Llazi proudly affirms, his son and daughter both know how to carve wood. The son has the same passion but cannot dedicate the same amount of time to this profession as his father. He has promised to keep this tradition alive.

This is what World Heritage is all about, passing on our values to the younger generations and preserving those values for the years to come. In the eyes and the smile of this noble man you can see the satisfaction of an accomplished mission.

Ps. This article was published in the Newsletter 5 "Protecting Lake Ohrid"