Showing posts with label Biodiversity Lake Ohrid. Show all posts
Showing posts with label Biodiversity Lake Ohrid. Show all posts

Monday, November 13, 2017

Interview with Elizabeta Veljanoska Sarafiloska, Director of PSI Hydrobiological Institute, Ohrid

The Hydrobiological Institute is a national public institution founded in 1935. It has two primary goals: to monitor the physical chemical conditions and the biological components of the Macedonian natural lakes and to conserve the fish of Lake Ohrid, with special focus on the famous Ohrid trout (Salmo trutta letnica) by taking measures for artificial spawning in these facilities.. We interviewed Mrs Elizabeta Veljanoska Sarafiloska, Director of PSI Hydrobiological Institute, Ohrid.

Please can you tell us generally about the main objective and mission of the Hydrobiological Institute?


The Hydrobiological Institute is a national public institution founded in 1935. It has two primary goals: to monitor the physical chemical conditions and the biological components of the Macedonian natural lakes and to conserve the fish of Lake Ohrid, with special focus on the famous Ohrid trout (Salmo trutta letnica) by taking measures for artificial spawning in our own facilities.

What are your findings and what is the role of the Institute regarding conserving this World Heritage site?
Lake Ohrid Region is one of the 35 mixed UNESCO World Heritage properties in the world. Thanks to an initiative of the Hydrobiological Institute, which managed to present to a wider audience the importance and uniqueness of this lake (its age, high level of biodiversity, high level of endemism, relic species, oligotrophic water), it was designated as a UNESCO World Heritage natural property in 1979, while a year later the cultural attributes of the city of Ohrid and its surroundings were also inscribed as part of UNESCO World Heritage property. Thus, from its foundation in 1935 up until the present, the Hydrobiological institute undertakes measures for conservation of the lake and its unique living world and its natural habitats by monitoring the physical chemical and biological components, increasing public awareness about existing problems that threaten the water quality and existing biocenosis and presenting solutions for mitigation and improvement in the current conditions that deviate from the general oligotrophic condition.


Your institute monitors the water quality of Lake Ohrid. What problems have you encountered?

We have monitored the lake for more than eight decades. Over this time, we have always applied the methods and innovations in contemporary limnology, both through equipping our facilities with sophisticated apparatus and by the training of our scientific staff in expert scientific centres around the world. Thus, the problems we have encountered generally are of a financial matter. Most of the finances we obtain from the national and international funds are limited; i.e. they concern practical realisation of particular projects. After finalization of the projects we are unable to perform extensive subsequent monitoring due to a lack of finances; i.e. the numbers of the sampling sites are always being reduced to a minimum, as well as the number of monitored parameters. 
This inevitably creates gaps in the chronological data sets. Adopting a national strategy for monitoring and designating the Hydrobiological Institute as a leading institution in monitoring is an imperative our institution is striving to achieve, for the protection of the Macedonian water bodies. Thus, only a national monitoring strategy organised in accordance with the European Water Framework Directive (WFD), in which the Hydrobiological Institute will have the leading role as a result of its great expertise and experience in WFD implementation in the country, will benefit a better and more comprehensive protection of the water bodies.

What do you think of the water quality on the other side of the lake, the Albanian side?In recent years, jointly with our Albanian partners, we have completed two scientific monitoring projects, and experts of both countries have had an opportunity to compare the quality of the water on both sides of the lake. In general, the quality of the water in the Albanian part is similar to that of the Macedonian side, and as expected, the quality of the water in the open area (pelagic) is of the top category. But, unlike the pelagic zone, the sample sites near heavily populated areas, such as Pogradec, or the village of Lin, are characterized by a deteriorated quality of water and ecology, ranging from moderate to poor. Increased concentration of phosphorous is recorded in the area of the River Drilon, in Tushemisht, pointing to excessive nutrient loading coming from household waste and communal waters.

What are the measures to be taken on both sides to preserve Lake Ohrid and its species?As mentioned above, both sides should adopt national strategies and laws for protection of the natural heritage of the Lake Ohrid region and the lake itself. First of all, the lake should be under permanent monitoring as an initial stage that would enable an initial assessment of the current status. To prevent discrepancies in the assessment resulting from the use of different methods, the parameters followed, frequency of sampling, data processing, and so on, simply both sides should implement the criteria of the European WFD, as follows:
· Harmonization of the national existing legislation on the protection of nature in both counties with the European legislation and its practical use.
· Increasing public awareness of the importance, uniqueness and indivisibility of the lake in the former Yugoslav Republic of Macedonia and Albania, observing and treating the lake as a whole UNESCO World Heritage Site.
· Strengthening collaboration among scientists, NGOs and stakeholders would lead to a strengthening of confidence between the nations and consequently to a better understanding of the importance of the lake and its protection.
· Creating bilateral committees that would coordinate all activities related to practical realisation of all of the above.


Shqip

Intervistë me Elizabeta Veljanoska Sarafiloska, drejtore e Institutit hidrobiologjik të Ohrit

Instituti hidrobiologjik i Ohrit është një institucion kombëtar shtetëror i krijuar në 1935 që kontrollon cilësinë e ujit të Liqenit të Ohrit në pjesën maqedonase. Ne pyetëm drejtoreshën e këtij instituti rreth punës që kryhet aty.

Cilat janë gjetjet tuaja dhe cili është roli i institutit përsa i përket ruajtjes së trashëgimisë së Liqenit të Ohrit 
Liqeni i Ohrit është një nga 35 pasuritë mikse të UNESCOs në botë (natyrore dhe kulturore). Falë iniciativës së Institutit të Hidrobiologjisë, që ka arritur t’i prezantojë një audience të madhe rëndësinë e këtij liqeni (moshën, nivelin e lartë të biodiversitetit, niveli I lartë i endemizit, specie relike, ujërat oligotrofe) ky liqen është listuar si pasuri natyrore e UNESCO në 1979 dhe një vit më vonë për atributet kulturore të qytetit të Ohrit dhe rrethinave të tij, u listua edhe si pasuri kulturore e UNESCO. Që nga krijimi i tij në 1935 deri më sot, Instituti Hidrobiologjik ka ndërmarrë një sërë masash për ruajtjen e liqenit dhe botës së tij të gjallë unike, habitateve të tij natyrore duke monitoruar komponentët fizikë, kimikë dhe biologjikë dhe duke rritur ndërgjegjësimin e publikut për problemet ekzistuese që kërcënojnë cilësinë e ujërave dhe biocenozat ekzistuese dhe duke prezantuar edhe zgjidhje për lehtësimin dhe përmirësimin e kushteve aktuale që rrjedhin nga kushtet e përgjithshme oligotrofike.

Instituti juaj monitoron cilësinë e ujit të Liqenit të Ohrit. Cilat janë problemet me të cilat përballeni në këtë drejtim? Ne kemi monitoruar liqenin për më shumë se 8 dekada. Gjatë kësaj kohe gjithnjë kemi aplikuar metoda dhe inovacione në terminologjinë bashkëkohore, si në drejtim të pajisjes së faciliteteve tona me aparate të sofistikuara por dhe duke trajnuar stafin shkencor në qendra shkencore të botës. Ndaj problemet që ne kemi patur më shumë kanë qenë të natyrës financiare. Shumica e financave që ne marrim nga fondet kombëtare dhe ndërkombëtare janë të kufizuara, dhe ato janë vetëm për realizimin e disa projekteve të veçanta. Pas finalizimit të tyre ne nuk kemi mundësi të kryejnë monitorim të vazhduar dhe të zgjeruar për shkak të mungese së financave, ndaj numri i vendeve ku marrim kampionet janë reduktua ndjeshëm, si dhe numri i parametrave të monitoruar. Kjo krijon pashmangshmërisht hapësira në të dhënat kronologjike. Ndaj adoptimi i një strategjie kombëtare për monitorimin dhe caktimin e Institutit të Hidrbiologjisë, si një institicuon drejtues për monitorimin, është një objektiv thelbësor që institucioni ynë synon të arrijë për mbrojtjen ujërave të Maqedonisë. Vetëm me një strategji monitoruese kombëtare të organizuar në përputhje me direktivat e kornizës Europiane të Ujrave, në të cilin Instituti Hidrobiologjik ka rol drejtues si rezultat i ekspertizës dhe eksperiencës në implementimin e kësaj kornize në vend, do të arrijmë të përfitojmë një mbrojtje më të mirë të ujërave të vendit tonë.

Çfarë mendoni për cilësinë e ujit në anën tjetër të Liqenit të Ohrit, pjesën shqiptare? Në vitet e fundit, së bashku me partnerët shqiptare, ne kemi kryer dy projekte shkencore monitorimi dhe ekspertët e dy vendeve kanë patur mundësinë të krahasojnë cilësinë e ujërave në dy anët e liqenit. Në përgjihësi cilësia e ujit në pjesën shqiptare është e ngjashme me atë të pjesës maqedonase, cilësia e ujit në zonat e hapura (pelagjike) është e kategorisë së parë. Por ndryshe nga zona pelagjike, disa kamione afër zonave të populluara si në Pogradec, apo në fshatin Lin, karakterizohen nga një përkeqësim i cilësisë së ujit dhe ekologjia varion nga e moderuar në cilësi të keqe. Një përqendrim i rritur i fosforit regjistrohet në zonën e Lumit të Drilonit, në Tushemisht që është një tregues se lëndë ushqyesë të dëmshme vijnë nga mbetjet shtëpiake apo ujërat e zeza.

Cilat janë masat që duhet të merren nga dy anët për të ruajtur Liqenin e Ohrit dhe speciet e tij Siç e përmenda më sipër, të dy shtetet duhet të miratojnë stratregji kombëtare dhe ligje për mbrojtjen e pasurisë natyrore të Liqenit të Ohrit. Së pari Liqeni duhet të jetë nën monitorim të vazhdueshëm si një fazë fillestare që duhet të na mundësojë një vlerësim fillestar të statusit aktual. Për të shmangur mospërputhjet në vlerësimet që vijnë si rezultat i përdorimit të ndryshëm të metodave apo parametrave të ndjekur, frekuencës së kampioneve, procesimit të të dhënave etj, thjesht dy palët duhet të zbatojnë kriteret e Kornizës së BE për ujin si më poshtë:
- Harmonizim të legjislacionit ekzistues nacional për mbrojtjen e natyrës në dy shtetet në përputhje me legjislacionin europian dhe përdorimin praktik të tij
- Rritjen e ndërgjegjësimit publik për rëndësinë, unicitetin dhe pandashmërinë e Liqenit ndërkufitar, duke e vëzhguar dhe trajtuar këtë liqen si një pasuri të plotë të Trashëgimisë Botërore të UNESCO
- Forcimi i bashkëpuinimit mes shkencëtarëve, OJF-ve dhe grupeve të interesit do të çojë në forcimin e besimit mes dy vendeve dhe do të sjellë për rrjedhojë një mirëkuptim më të mirë për rëndësinë e liqenit dhe mbrojtjen e tij
- Krijimin e komiteteve dypalëshe që do të koordinojnë gjithë aktivitetet që lidhen me realizimin praktik të të gjitha këtyre çështjeve.

Monday, August 21, 2017

RAPA Korça: Pogradec has much more to see around the Lake

Lake Ohrid Region is very rich in natural and cultural monuments, and everyone should learn about these values. This was the aim of the activity held in Drilon, Pogradec, on World Ranger Day, 31 July,  organized by Regional Administration of Protected Areas (RAPA) of Korça. 
Pogradec is full of tourists these days, but most of the people don't know what to do except resting on the beach, and walking by the lake in afternoon. 
RAPA Korcë, used this period to inform the tourists that the Protected Landscape of Pogradec area is much broader and have many places to see. 

Mr Gani Bego, specialist of Regional Administration of  Protected Areas of Korça, said that there are 7 cultural monuments and 7 natural monuments which tourists should visit, while are in Pogradec. 
RAPA Korçë gave this message through Green Center, the info tourist point which is located in Drilon area.
They also distributed some promoting materials about the places and destinations around Lake Ohrid, explaining even how people can go there.  
Lake Ohrid is one of the deepest and oldest lakes in Europe, and is part of UNESCO for its cultural and natural values. Now the project: “Towards strengthened governance of the shared transboundary natural and cultural heritage of the Lake Ohrid region” financed by Eropean Union and Albanian Ministry of Environment, and implemented by UNESCO, aims to inscribe Albanian side of Lake Ohrid as UNESCO Property. 

Below is the video broadcast in TV Korca about this event:



Shqip:

Pogradeci ka shumë për të parë, veç Liqenit

Rajoni i Liqenit të Ohrit është shumë i pasur në monumente naturore dhe kulturore, dhe kushdo duhet të mësojë për këto vlera. Ky ishte dhe qëllimi i aktivitetit të organizuar nga Administrata rajonale e zonave të Mbrojtura Korcë, në Ditën Botërore të Rojeve të Mjedisit, 31 Korrik.
Pogradeci është plot me turistë në këtë periudhë, por shumica e tyre nuk dinë ku të shkojnë përveç se të relaksohen në plazh dhe të shëtisin pasditeve buzë liqenit.
NAPA Korcë përdori këtë përiudhë për të informuar turistët se Peisazhi i mbrojtur i Liqenit të Pogradecit është shumë më i gjerë dhe ka shumë gjëra për të parë.
Z. Gani Bego, specialist i administratës rajonale të zonave të mbrojtura Korçë, tha se janë rreth 7 monumente kulture dhe 7 monumente natyrore që turistët duhet t'i vizitojnë teksa janë në Pogradec.
AKZM Korçë e dha këtë mesazh përmes Qendrës së Gjelbër, pika turistike informative që ndodhet në Drilon.
Ata gjithashtu shpërndanë materiale promocionale për vendet dhe destinacionet rreth Liqenit të Ohrit duke u shpjeguar njerëzve se si të shkojnë aty.
Liqeni i Ohrit është një nga të thellët dhe më të vjetrit në Europë dhe është pjese e UNESCO për vlerat e trashëgimisë kulturore dhe natyrore. Tashmë projekti: "Drejt një qeverisjeje të përbashkët të trashëgimisë natyrore dhe kulturore ndërkufitare të Liqenit të Ohrit", financuar nga BE dhe Ministria Shqiptare e Mjedisit dhe zbatuar nga UNESCO, ka qellim të përfshijë dhe pjesën shqiptare të Liqenit si pasuri të UNESCO..

Tuesday, July 11, 2017

Lake Ohrid region World Heritage nomination file in progress

The State Party of Albania is progressing with the nomination file to for the extension of the World Heritage property the Natural and Cultural Heritage of the Ohrid region to the Albanian side of Lake Ohrid, which comprises one third of the lake.
Lake Ohrid, Photo: Ardian Fezollari
Albania’s Ministries of Environment and Culture confirmed that the EU-funded project Towards strengthened governance of the shared trans-boundary natural and cultural heritage of the Lake Ohrid region is now entering the final phase with the preparation of the nomination file. “We have worked very hard, and think that now the voluminous file is almost ready.” says the head of the Albanian expert team working on the file, Dr Spase Shumka, a hydrobiologist and professor at the Agriculture University, Tirana. It is hoped that the nomination file will be ready for submission to UNESCO by the Albanian authorities early next year.

The nomination extension file (also known as a major boundary modification) currently has over 100 pages and includes sections on the identification and description of the site, and most importantly, the justification for its inclusion on the World Heritage List. There are many interesting facts about the Lake Ohrid region that were not well-known before, even by locals. For example, the Lake Ohrid region has 18 natural monuments proclaimed as IUCN Category III protected areas by government decision no. 676, dated 20 December 2002. Among these monuments there are ten geological monuments, three hydrological monuments and five biological monuments.


When asked what the most difficult part was in preparing the nomination file, Dr Shumka noted that it took much effort to undertake a comparative analysis of Lake Ohrid with other ancient lakes in Europe and elsewhere in the world that are also listed on the World Heritage list, analysing the significant attributes of Lake Ohrid, why it is unique, and why it should be inscribed on the UNESCO World Heritage List. The difficulties, says Dr Shumka, lie in the fact that in Albania there are very few written studies or historical facts verifying ancient settlements in the area, because during the time of communism no extensive scientific study of the area was undertaken.

Spase Shumka 
The nomination document also examines the rapid changes and developments after 1990 and the increasing human population in the lake catchment areas (almost tripling), the eutrophication of the water, and the continuing use of water for agriculture as factors that are currently adversely affecting the ecosystems. It was only in November 1999 that the Albanian side of Lake Ohrid was proclaimed as a Protected Area, which covers both water and terrestrial ecosystems (Pogradec Terrestrial–Aquatic Territory Protected Landscape Area, with a surface area of 27,323 ha)..

Dr Shumka states that, unsurprisingly, the natural attributes of the Albanian side of Lake Ohrid are the same as on the Macedonian side. The nomination file also highlights that the Lake Ohrid and Prespa region represents a unique ecological and bio-geographical phenomenon in Europe. Along with a large number of endemic, rare and relict species of high significance, their different ecological characteristics, distribution and origin have contributed to the region‘s uniqueness.

Arta Dollani
Meanwhile, Arta Dollani, Director of Institute of Cultural Monuments of the Republic of Albania, advises on the cultural heritage of Lake Ohrid, highlighting that this is equally as important as the natural part: “The lakeside, the cultural attributes and landscape of Lin Peninsula and Lin village, as well as the scenic area of Lin and Drilon, the north part of Lin, and the pile dwellings (former stilt houses/palafittes) are all to be included in the nomination file. This region has cultural attributes and outstanding values similar to those of the Macedonian parts, which already have gained the World Heritage status. The proposed region has a special morphology and position. 
Surrounding fields, views from Galicica and Mali i Thate, archaeological ruins of the Palaeo-Christian church and palafitte along the lakeside in Lin village and its mosaic with its visual integrity and well-preserved traditional architecture, all encompass outstanding values of heritage. The buffer zone includes a region settled since pre-historic times, with traces from the Via Egnatia. The Lin Peninsula and its architecture, Palaeo-Christian church is one of the best examples of its kind in Albania, as well as traces of palafitte as a cultural landscape, and aspects of cultural heritage and traditional crafts. Having guidelines and the recommendations of experts from ICOMOS, IUCN & ICCROM to ensure the protection and integrity of the unique values of cultural heritage in the possible area for World Heritage nomination, the working group from the Ministry of Culture, Institute of Monuments and Regional Directorate of Korca have substantially contributed in the preparation of the Draft Annex – the World Heritage Supplement to the Management Plan of the Protected Landscape of Pogradec Region (2017–2027), a document that accompanies the nomination file. The technical group of the Ministry of Culture and Institute of Monuments undertook an evaluation of the cultural heritage material and spiritual aspects of the Albanian part of Lake Ohrid”- she says.
After the last revision, the nomination file will be sent to the Ministry of Foreign Affairs. It is this ministry that will hand the file to the UNESCO World Heritage Centre for the usual evaluation process by the IUCN and ICOMOS and eventually for discussion by the World Heritage Committee. Dr Shumka says that, hopefully in 2020, the Albanian part of Lake Ohrid will be inscribed as a World Heritage property.

Shqip

Dosja për nominimin e Liqenit të Ohrit si pasuri botërore në progres

Shqipëria po përparon në përgatitjen e dosjes për zgjerimin e pasurisë së trashëgimisë botërore natyrore dhe kulturore të rajonit të Liqenit të Ohrit, me pjesën shqiptare të Liqenit, e cila përbën një të tretën. Ministritë shqiptare të Mjesidit dhe Kulturës konfirmuan se projekti i financuar nga BE: “Drejt një qeverisjeje të përbashkët të trashëgimisë natyrore dhe kulturore ndërkufitare të rajonit të Liqenit të Ohrit”, po hyn tashmë në fazën finale me përgatitjen e dosjes së nominimit. “Ne kemi punuar shumë, dhe mendoj se tashmë dosja voluminoze është gati, thotë kreu i grupit të ekspertëve që po punojnë më diosjen z Spase Shumka, një hidrobiolog dhe professor në Universitetin Bujqësor Tiranë. Shpresohet që dosja të jetë gati për t’u dorëzuar në UNESCO nga autoritetet shqiptare në fillim të vitit që vjen.
Dosja për zgjerimin e këtij nominimi, (gjithashtu njihet si një modifikim i madh i kufirit të kësaj pasurie) tashmë ka 100 faqe dhe përfshin seksione që kanë të bëjnë me identifikimin dhe përshkrimin e kësaj pasurie, por më e rëndësishmja është justifikimi i përfshirjes së kësaj pjese të Liqenit në Listën e Trashëgimisë Botërore. Ka shumë fakte interesante për rajonin e Liqenit të Ohrit, që nuk kanë qenë të njohura më parë, edhe nga banorët lokalë. Për shembull, Rajoni i Liqenit të Ohrit, ka 18 monumente natyrore të shpallura si zona të mbrojtura, kategoria III sipas IUCN, në bazë të një vendimi qeverie nr 676 datë 20 dhjetor 2002. Mes këtyre monumenteve, janë dhjetë monumente gjeologjike, tre hidrologjike dhe pesë monumente biologjike.
Kur u pyet, se cila ishte pjesa më e vështirë në përgatitjen e kësaj dosjes, Dr Shumka theksoi se është dashur shumë përpjekje në analizën krahasuese të Liqenit të Ohrit me liqene të tjerë antikë në Europë dhe kudo në botë, që janë të listuar në Trashëgiminë botërore; është dashur të analizohen cilësitë e rëndësishme të Liqenit, përse ai është unik, dhe përse duhet të hyjë në listën e UNESCO. Vështirësia thotë Dr Shumka qendron gjithashtu në faktin se në Shqipëri ka pak studime të shkruara apo fakte historike që verifikojnë vendbanimet antike në zonë, sepse gjatë kohës së komunizmit, nuk ka patur studime shteruese shkencore për këtë zonë.
Dokumenti i nominimit gjithashtu ekzaminon ndryshimet dhe zhvillimet e shpejta pas viteve 1990 dhe rritjen e popullsisë në zonën rreth liqenit, ndotjen e ujit, dhe përdorimi i ujit për bujqësi si faktorë që aktualisht kanë prekur ekosistemet. Ishte nëntori i vitit 1999 kur pjesa shqiptare e Liqenit të Ohrit, u shpall zonë e mbrojtur, që përfshin ekosistemet e ujit dhe të tokës, gjithsej një sipërfaqe 27 323 ha.
Doktor Shumka deklaron se fatmirësisht atributet natyrore të pjesës shqiptare të Liqenit të Ohrit, janë njësoj si në pjesën maqedonase. Dosja e nominimit gjithashtu thekson se rajonet e Liqenit të Ohrit dhe Prespës përfaqësojnë një fenomen unik ekonologjik dhe biogjeografik në Europë. Bashkë më një numër të madh speciesh endemike, të rralla dhe relikte me rëndësi të lartë, karakteristikat e tyre ekologjike, shpërndarja dhe origjina kanë kontribuar në unicitetin e rajonit.
Ndërkohë Arta Dollani, Drejtore e Institutit të Monumenteve kulturore të Republikës së Shqipërisë flet mbi trashëgiminë kulturore të Liqenit të Ohrit duke theksuar se është po aq e rëndësishme sa trashëgimia natyrore. Në kufirin e zonës së propozuar për statusin pasuri botërore përfshihet: “Vija e Bregut të Liqenit, veçoritë kulturore të peisazhit të gadishullit të Linit dhe fshati Lin, zonat kritike për integritetin skenik të Liqenit (driloni, pjesa e bregut në veri të Linit), zonat ku janë identifikuar vendbanimet palafite”. Ky rajon i propozuar përfshin karakteristika dhe atribute të rëndësishme kulturore që pasqyrojnë ato të pjesës maqedonase që ka statusin pasuri botërore, thotë Dollani. Ajo shton se rajoni i propozuar ka një pozicion dhe morfologji të veçantë. Fushat përreth, fushëpamjet e hapura drejt malit Galicica, malit Mali i Thate, Rrafshit të Strugës dhe Ohrit, rrënojat arkeologjike të bazilikës paleokristiane dhe të vendbanimeve palafite përgjatë bregut të liqenit dhe fshati i Linit me me integritetin vizual të ruajtur ende dhe arkitekturën tradicionale, janë burime të trashëgimisë dhe vlera të qënësishme.
Kufiri i (propozuar) i këtij rajoni përfshin tipare që përcjellin vlerën e jashtëzakonshme universale të pronës në territorin maqedonas që ka status pasuri botërore.
Brenda këtij kufiri përfshihet një rajon i banuar që në periudhat prehistorike, udhëkalim i Via Egnatia, gadishullin e Linit me shëmbujt e arkitekturës së trashëguar, rënojat e kishës paleo kristiane dhe mozaikët e saj, një nga shembujt më përfaqësues të artit të punimit të mozaikut të periudhës paleokristine në Shqipëri, gjurmë te vendbanimeve palafite të identifikuara dhe peisazhi kulturor, aspekte dhe vlera të trashëgimisë shpirtërore dhe artizanatit lokal.
Në kuadër të projektit “Drejt një qeverisjeje të përbashkët të trashëgimisë natyrore dhe kulturore ndërkufitare të rajonit të Liqenit të Ohrit” është përgatitur dhe finalizuar “Dokumenti Strategjik i cili identifikon Mundësitë e Zhvillimit të Qendrueshëm në pjesën shqiptare të rajonit të Liqenit të Ohrit”. Ky dokument është përgatitur nga trupat këshillimore ICOMOS dhe IUCN në përgatitjen e të cilit kanë kontribuar institucionet shqiptare të përfshira në këtë projekt. Janë proces pergatitje: Drafti i dosjes së nominimit të rajonit shqiptar të Liqenit të Ohrit për statusin pasuri botërore e UNESCO-s si zgjerim i pasurisë së trashëgimisë botërore “Natural and Cultural Heritage of the Ohrid region”. “Manuali për mirëmbajtjen dhe rehabilitimin e trashëgimisë arkitektonike të pjesës shqiptare të Liqenit të Ohrit”.
Pas rishikimit të fundit, dosja e nominimit do të dërgohet në Ministrinë e Jashtme. I takon kësaj Ministrie që të dorëzojë dosjen në Qendrën e Trashëgimisë botërore të Unescos për procesin e vlerësimit të zakonshëm nga IUCN dhe ICOMOS, ku gjithashtu do bëhet dhe diskutimi i komitetit të Trashëgimisë Botërore. Doktor Shumka thotë se shpreson që në 2020 pjesa shqiptare e Liqenit të Ohrit të hyjë në UNESCO si pasuri e trashëgimisë botërore.

Thursday, June 29, 2017

Diatoms from Lake Ohrid

Diatoms are microscopic algae that are photosynthetic. Each diatom cell is enclosed in a silica shell (called the frustule) which have distinctive shapes and ornamentations. The ornamentations are often species specific and can thus provide important information for their identification and classification. Diatoms inhabit almost all bodies of water including fresh, brackish and salt water, and also terrestrial habitats such as wet rocks, mosses, soils, and even caves. They are either planktonic (living in the open water) or benthic (growing associated with or attached to a particular surface). Different estimates of diatom diversity have been offered. Some authors suggested there may be more than 200,000 species of diatoms (extant and fossil) but more recently a much reduced estimate of 20,000 species was given.

Several sites in the world are known as hot-spots for high diatom diversity, most of which represent oligotrophic lakes (i.e. those that are poor in nutrients and abundant in oxygen in the deeper parts). Among them, ancient lakes (i.e. those that have continuously existed since before the Last Glacial Maximum) have special importance, due to the specific living flora and fauna. Their prolonged isolation from other ecosystems resulted in extraordinary biodiversity and a high number of endemic lineages.

Lake Ohrid, through its two million year history, accumulated unprecedented endemism with ca. 500 endemic species, including diatoms as one of the most species-rich groups of organisms. Until now a total of ca. 800 diatom species are reported in the lake, ca. 200 of them endemic and ca. 15 relict species, which were previously described as fossils from the Neogene Pannonian lacustrine basins in Romania. Most of the endemic and relict species are found at the bottom of the lake.
Although the planktonic diversity is comparatively small, the community is a combination of widespread, endemic and relict species. Benthic community, besides its extraordinary diversity, is characterized also by a high degree of endemism, and a presence of relict species and species from genera primarily considered as more diverse in marine habitats. The distribution of the benthic species is not homogeneous, but instead limited to particular habitats. The three zones of diatom communities observed in Lake Ohrid – littoral (up to 10 m in depth), sublittoral (10-25 m) and profundal (25-50 m) – appear to be driven by water depth, and water chemistry (primarily total phosphorus concentration, ammonia and conductivity). These three communities are inhabited by different endemic species. It is assumed that geographic and ecological modes of speciation may play equally important roles in creating and maintaining the extraordinary diatom diversity and endemism in Lake Ohrid.
Intriguingly, both molecular and fossil data show that most of the endemic lineages evolved in the initial phase of the lake development and have been maintained in the recent flora under different environmental conditions over the last 1.3 million years. It has been proposed only recently that three main processes potentially shape the extant patterns of diatom diversity in Lake Ohrid: i) multiple colonization events “species scatters”; ii) a single colonization and diversification “species flocks”; iii) multiple colonizations with subsequent intralacustrine speciation. The last hypothesis is probably most realistic and can explain both the high diversity and endemism of diatoms in Lake Ohrid. 

Ongoing research on molecular phylogenies of several diatom genera will provide deeper insights about the age and origin of the endemic diatom lineages and improve our understanding about the long-term drivers of diatom endemism in Lake Ohrid. Analyses of the fossil diatom flora preserved in the sediments of Lake Ohrid, reveal presence of four major shifts in diatom composition during its existence. The shifts of the dominant species in the fossil diatom assemblages are driven primarily by temperature-induced productivity shifts, while the other physico-chemical factors like nutrients play a secondary role. These environmental changes resulted in the extinction of some endemic and relict species, both from plankton and benthos, while some species (such as Cyclotella fottii, Amphora transylvanica, Campylodiscus spp. Surirella spp.) have a greater resistance to environmental changes and have survived to the present day.

However, their existence nowadays is strongly endangered due to dramatically increased eutrophication of the lake (i.e. more nutrients have entered the lake causing a dense growth of plant life), as the result of inappropriate management of the lake and its surroundings. Species from two communities living in the littoral zone and in the depth of the lake are at a high risk of extinction. The main factors affecting the littoral community are infrastructural projects, the modification of the habitats (destruction or fragmentation of the reed belt) and variation of the water level (drying up of the littoral zone). Factors affecting the profundal zone are different and result from eutrophication, including increases in sedimentation rates of organic and inorganic sediment, turbidity (cloudiness of the water), nutrient concentration, and pollutants, as well as decreases in the phototrophic zone and concentration of oxygen.

Continuation of strong human impacts on the lake will result in the extinction of many endemic and relict species. In such a case the lake will lose its significant attribute "most diverse and important". Diatoms have survived two million years facing different challenges, having witnessed many changes in the environment. But their future is uncertain due to the inappropriate treatment of the lake by humans as a water reservoir or commercial product. Lake Ohrid is heritage which must be protected, defended and treated as such.

Diatometë e Liqenit të Ohrit

Diatometë janë alga mikroskopike që janë fotosintetike. Çdo qelizë e diatomave janë të mbyllura në një guackë silikoni e quajtur ‘frustule’, e cila ka forma të dukshme dhe ornamente të ndryshme. Ornamentet janë shpesh elemente specifike qe japin informacion të rëndësishëm për identifikimin dhe klasifikimin. Diatometë jetojnë thuajse në gjithë organizmat e ujit, përfshi ujrat e freskët, të kripur apo të embël, dhe gjithashtu në habitatet tokësore si shkëmbinj të lagur, myshqe, shpella.
Ato janë ose sipërfaqësore, që jetojnë në ujëra të hapura, ose thellë, që formohen bashke me një zonë të caktuar. Janë bërë vlerësime të ndryshme të diatomave të ndryshme. Disa autorë sugjerojnë se janë më shumë se 200 mijë specie të diatomave (ekzistuese apo fosile) por së fundi ato janë reduktuar deri në 20 mijë specie;
Disa vende në botë janë të njohura si hot-spote për një diversitet shumë të lartë diatomash. Shumica e tyre përfaqësojnë liqenet oligotrofe (pra ato që janë të varfra në lëndë ushqyese dhe bollshme në oksigjen në pjesët e thella). Mes tyre liqenet antike (si ata që vazhdojnë të ekzistojnë që para maksimumi  Akullnajës së fundit ) kanë rëndësi special për shkak të florës dhe faunës që vazhdon të mbijetojë. Izolimi i tyre i vazhdueshëm nga ekosisteme të tjera rezulton në biodiversitet të jashtëzakonshëm dhe një numër të lartë të linjave endemike.
Liqeni i Ohrit, gjatë 2 milionë viteve histori të tij, ka akulumuar një endemizëm të paprecentë me rreth 500 specie të tilla, përfshi dhe Diatometë si një nga grupet e organizmave më të pasura në specie. Sot janë në total rreth 800 diatoma të raportuara në liqen, nga të cilat rreth 200 prej tyre  janë endemike, rreth 15 janë specie relikte, të cilat më parë përshkruheshin si fosile nga pellgjet neogjene pannoniane, në Rumani. Shumica e specieve endemike dhe relikte gjenden në fund të Liqenit.
Pavarësisht se diversiteti plantonik është krahasimisht i vogël, komuniteti i diatomave është një vazhdim i specieve endemike dhe relikte. Komunteti Bentik përvec diversitetit të jashtëzakoshëm karakterizohet dhe nga një nivel i lartë i endeizmit, dhe prezencë e specieve relkikte dhe specieve të përgjithshme që konsiderohen më diverse në habitatet detare. Shpërndarja e specieve bentike nuk është homogjene, por e limituar në disa habitate të veçanta. Tri zona të komuniteteve të diatomave janë vëzhguar në Liqenin e Ohrit: në breg, deri në thellësi 10 metra: ato pak më të thella në 10-25 metra: dhe ato të thella farë nga 25-50 metra, që varen nga thellësia e ujrave dhe kimia e ujit (Përqendrimi total i fosforit, amoniaku dhe përçueshmëria). Të tre komunuitetet jetohen nga specie të ndryshme endemike.
Mendohet se mënyrat gjeologjike dhe ekologjike të këtij shtretësimi mund të luajnë role njësoj të rëndësishme ne krijimin dhe ruajtjen e diversitetit të jashtëzakonshë të diatomave dhe endemizmit në Liqenin e Ohrit. Çuditërisht të dhënat molekulare dhe fosile tregojnë se shumica e linjave endemike janë zhvilluar në fazën fillestare të zhvillimit të Liqenit dhe kanë ruajtur florën deri më sot në kushtet e ndryshme të mjedisit për rreth të paktën 1.3 milionë vjet. Mendohet së fundi që jane tre procese kryesore që kanë formësuar në mënyrë potenciale format ekzistuese të diversitetit të diatomave në Liqenin e Ohrit: kolonizimi i shumfishtë të specieve të shpërndara; kolonizimi dhe diversifikimi i vetëm  i tufave te specieve; kolonizimi i shumfishtë i specieve ‘intralakustrine’. Hipoteza e fundit është më realiste dhe mund të shpjegojë të dyja dhe diversitetin e lartë dhe endemizimin e diatomave në Liqenin e Ohrit. Kërkimet e vazhdueshme në filogjenet molekulare të disa diatomave të përgjithshme mund të japin një shikim më të thellë të moshës dhe origjinës së linjes së diatomave endemike dhe të përmirësojnë kuptimin tonë për fenomenet e endemizimit afatgjatë të diatomave në Liqenin e Ohrit. Analizat e fosileve të florës së diatomave, të ruajtura në sendimentet e Liqenit të Ohrit, zbulojnë praninë e katër ndryshimeve të mëdha te përbërja e diatomave gjatë ekzistencës së tyre. Këto zhvllime të specieve dominante në grumbujt e fosileve të diatomave kanë ndodhur kryesisht nga ndryshimet e produktivitetit të ndikuara nga temperaturat, ndërsa faktorët e tjerë fiziko-kimik si lëndët ushqyese, kanë luajtur një rol dytësor. Këto ndryshime mjedisore kanë rezultuar në zhdukjen e disa specieve endemike dhe relikte si nga sipërfaqja dhe thellësia, ndërsa disa prej tyre si (cyclotella fotti, Amphora transylvanica, Campylodiscus spp. Surirella spp.) kanë patur një rezistencë më të madhe ndaj ndryshimeve mjedisore dhe kanë mbijetuar dhe sot e kësaj dite.

Sidoqoftë, ekzstenca e tyre sot është e kërcënuar fort nga eutrofikimi dramatik i liqenit në rritje (që do të thotë nga indregientet që kanë hyrë në liqen duke shkaktuar një denduri në rritje të jetës së bimëve, si pasojë e menaxhimit të papërshtatshëm të liqenit dhe rrethinave të tij. Speciet nga dy komuniteteve që jetojnë në zonën e bregut, dhe në thellësi të liqenit kanë rrezik të lartë zhdukjeje.
Faktorët kryesore që ndikojnë komunitetin e këtyre specieve ne breg, janë projektet infrastrukturore, modifikimet e habitateve, shkatërrimet apo fragmentimet e brezit të kallamishteve dhe ndryshimi i nivelit të ujit (tharja ne breg). Faktorët që ndikojnë zonat e thella janë rezultat i ndotjes, përfshi rritjen e nivelit të sendimenteve organike dhe jo organike, të turbullirave të ujit, të përqëndrimit të lëndëve ushqyese dhe ndotësve, renia në zonat fototrofike dhe e përqëndrimit të oksigjenit.
Vazhdimi i impaktit të fortë njerëzor në liqen do të rezultojë në zhdukjen e shumë specieve endemike dhe relikte. Në këtë mënyrë, liqeni do të humbë atributet e tij të rëndësishme, shumë të ndryshme dhe të rëndësishme. Diatometë kanë mbijetuar dy milion vjet duke u përballur me ndryshime të shumta dhe duke dëshmuar shumë ndryshime të mjedisit. Por e ardhmja e tyre është e pasigurt për shkak të trajtimit të papërshtatshëm të liqenit nga njerëzit, që e konsiderojnë si rezervuar uji dhe produkt komercial. Liqeni i Ohrit është Trashëgimi që duhet mbrojtur dhe ruajtur si e tillë.